Nedir?
Mikrocerrahi, milimetrenin altındaki damar ve sinirlerin ameliyat mikroskobu altında, saç telinden ince dikişlerle onarılmasıdır. El cerrahisinin ayrılmaz bir parçasıdır.
Kopan bir parmağın veya uzvun yerine dikilmesi (replantasyon), kesici yaralanmalarda sinir ve damar onarımı, sinir nakli ve doku nakilleri mikrocerrahi yöntemlerle yapılır.
Kimlere uygulanır?
- İş kazası veya kesici aletle parmağı ya da eli kopanlar
- Kesi sonrası parmakta his kaybı (sinir yaralanması) olanlar
- Elin veya kolun beslenmesini bozan damar yaralanmaları
- Geç dönemde sinir hasarı nedeniyle sinir nakli veya tendon transferi gerekenler
Kopan parmakta ilk yardım
- Kanayan bölgeye temiz bir bezle sıkıca baskı uygulayın, turnike yalnızca kanama durdurulamazsa kullanılmalıdır.
- Kopan parçayı yıkamadan, nemli (serum fizyolojikli) bir gazlı beze sarın.
- Sarılı parçayı kuru, temiz bir poşete koyun ve ağzını kapatın.
- Poşeti buzlu suyun içine yerleştirin; parça buza doğrudan temas etmemelidir.
- Vakit kaybetmeden 112’yi arayın veya mikrocerrahi yapılabilen bir merkeze başvurun.
Ameliyat nasıl yapılır?
Replantasyonun başarısında zaman, yaralanmanın tipi (kesik veya ezilme) ve kopan parçanın korunma koşulları belirleyicidir. Ameliyat genellikle uzun sürer ve genel veya bölgesel anestezi ile yapılır.
Kemik tespiti
Kemik uçları kısaltılarak tellerle veya küçük plaklarla sabitlenir.
Tendon onarımı
Bükücü ve açıcı tendonlar dikilir.
Damar onarımı
Atardamar ve toplardamarlar mikroskop altında dikilerek kan akımı yeniden sağlanır; gerekirse damar grefti kullanılır.
Sinir onarımı
His siniri uç uca dikilir; boşluk varsa sinir grefti veya kanal kullanılır.
İyileşme ve rehabilitasyon süreci
- İlk 5–7 gün
Hastanede parmağın rengi, ısısı ve kanlanması sık aralıklarla izlenir; kan sulandırıcı tedavi verilir. Sigara ve kafein kesinlikle yasaktır.
- 3–6 hafta
Atel içinde korunur; el terapisti eşliğinde kontrollü hareketler başlar.
- 6–12 hafta
Kemik kaynaması ve tendon iyileşmesine göre aktif hareket ve güçlendirme.
- 6–18 ay
Sinir iyileşmesi ayda yaklaşık 1 mm hızla ilerlediği için his dönüşü aylar sürer.
Olası riskler
Her cerrahi girişimin olduğu gibi bu tedavinin de riskleri vardır. Riskler, size özel durum değerlendirilerek muayenede ayrıntılı olarak konuşulur.
- Dikilen parçada dolaşım bozukluğu ve kaybı
- Enfeksiyon
- Eklem sertliği
- Soğuğa hassasiyet
- His kaybının tam düzelmemesi
- Ek ameliyat gereksinimi (tendon serbestleştirme gibi)
Sık sorulan sorular
Kopan parmak kaç saat içinde dikilmelidir?
Süre ne kadar kısa olursa o kadar iyidir. Uygun soğuk koşullarda korunan parmaklar için daha uzun süreler tolere edilebilse de, en kısa sürede bir mikrocerrahi merkezine ulaşmak gerekir.
Her kopan parmak dikilebilir mi?
Hayır. Ezilme ve parçalanma tipi yaralanmalarda, çok seviyeli kopmalarda veya hastanın genel durumu uygun değilse replantasyon mümkün olmayabilir. Karar ameliyat öncesi değerlendirmeyle verilir.
Kesilen sinir onarılmazsa ne olur?
Onarılmayan sinirde his kaybı kalıcı olabilir ve ağrılı sinir uçları (nöroma) gelişebilir. Kesi yaralanmalarında erken değerlendirme önemlidir.
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır. Tanı ve tedavi kararı muayene ile verilir; iyileşme süreleri ve sonuçlar kişiden kişiye farklılık gösterir.
