Nedir?
Kırık, kemiğin bütünlüğünün bozulmasıdır. Düşme, spor yaralanması, trafik ve iş kazaları en sık nedenlerdir. Tedavide amaç, kemiğin doğru pozisyonda kaynamasını sağlamak ve eklem hareketlerini korumaktır.
El bileği (radius) kırıkları, el ve parmak kırıkları, kol (humerus, ön kol) kırıkları ve ayak bileği kırıkları en sık karşılaşılan kırıklar arasındadır.
Kimlere uygulanır?
- Düşme veya darbe sonrası kemik kırığı saptananlar
- Yer değiştirmiş veya eklem yüzünü ilgilendiren kırıklar
- Alçıda pozisyonu korunamayan kırıklar
- Kaynamayan veya yanlış kaynayan eski kırıklar
Belirtiler
- Ani ağrı, şişlik ve morarma
- Kol veya bacakta şekil bozukluğu
- Hareket ettirememe veya yük verememe
- Kırık hattında hassasiyet; parmaklarda uyuşma (acil değerlendirme gerektirir)
Ameliyat nasıl yapılır?
Yer değiştirmemiş birçok kırık alçı veya atelle tedavi edilir. Ameliyat; kırığın yer değiştirmesi, eklem yüzünü etkilemesi veya alçıda sabitlenememesi durumunda önerilir.
Kapalı redüksiyon ve alçı
Kırık anestezi altında yerine konup alçı veya atelle tespit edilir; düzenli röntgenlerle izlenir.
Plak ve vida
El bileği, ön kol ve ayak bileği kırıklarında kırık parçalar yerine konup titanyum plak ve vidalarla sabitlenir.
Kemik içi çivi ve teller
Uzun kemik kırıklarında çivi, el ve parmak kırıklarında ince teller kullanılabilir.
Dış fiksatör
Ağır yumuşak doku hasarı olan açık kırıklarda geçici veya kalıcı dış tespit uygulanır.
İyileşme ve rehabilitasyon süreci
- 0–2 hafta
Ödem kontrolü, kolun veya bacağın yüksekte tutulması; parmak ve komşu eklem hareketleri.
- 2–6 hafta
Ameliyat edilen kırıklarda erken hareket; alçılı kırıklarda kontrol röntgenleri.
- 6–12 hafta
Kemik kaynamasına göre yük ve güçlendirme artırılır.
- 3–6 ay
Çoğu kırıkta günlük ve iş aktivitelerine dönüş.
Olası riskler
Her cerrahi girişimin olduğu gibi bu tedavinin de riskleri vardır. Riskler, size özel durum değerlendirilerek muayenede ayrıntılı olarak konuşulur.
- Kırığın kaynamaması veya yanlış kaynaması
- Eklem sertliği
- Enfeksiyon
- Sinir veya damar yaralanması
- Kompartman sendromu
- Plak veya vidaların rahatsızlık vermesi
Sık sorulan sorular
Kırık ne kadar sürede kaynar?
Kemiğe ve yaşa göre değişmekle birlikte çoğu kırık 6–12 hafta içinde kaynar. Sigara ve bazı kronik hastalıklar kaynamayı geciktirebilir.
Ameliyatla takılan plaklar çıkarılmalı mı?
Çoğu durumda plak ve vidaların çıkarılması gerekmez. Rahatsızlık veriyorsa veya özel bir neden varsa, kemik tam kaynadıktan sonra çıkarılabilir.
Alçıdan sonra fizik tedavi gerekir mi?
Alçı çıkarıldıktan sonra eklem sertliği sık görülür. Basit ev egzersizleri çoğu zaman yeterlidir; bazı hastalarda fizik tedavi programı önerilir.
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır. Tanı ve tedavi kararı muayene ile verilir; iyileşme süreleri ve sonuçlar kişiden kişiye farklılık gösterir.
