Nedir?
Eklem protezi, kireçlenme (osteoartrit), romatizmal hastalıklar veya travma nedeniyle aşınmış eklem yüzeylerinin metal, seramik ve özel plastik (polietilen) parçalarla yeniden kaplanmasıdır.
Diz protezinde uyluk ve kaval kemiğinin eklem yüzeyleri, kalça protezinde ise femur başı ve kalça yuvası yenilenir. Amaç ağrıyı azaltmak ve hareket kabiliyetini geri kazandırmaktır.
Kimlere uygulanır?
- İlaç, fizik tedavi ve enjeksiyonlara rağmen geçmeyen eklem ağrısı olanlar
- Ağrı nedeniyle yürüme mesafesi belirgin kısalanlar, merdiven inip çıkmakta zorlananlar
- Röntgende ileri evre kireçlenme saptananlar
- Femur başında beslenme bozukluğu (avasküler nekroz) veya bazı kalça kırıkları olanlar
Belirtiler
- Yürürken ve dinlenirken eklem ağrısı, gece ağrısı
- Sabah sertliği ve hareket kısıtlılığı
- Dizde şekil bozukluğu (O veya X bacak), kalçada topallama
- Çorap giyme, ayakkabı bağlama gibi günlük işlerde zorlanma
Ameliyat nasıl yapılır?
Ameliyat öncesinde ayrıntılı muayene, röntgen ölçümleri ve genel sağlık değerlendirmesi yapılır. Ameliyat genellikle spinal (belden) anestezi ile 1,5–2 saat sürer.
Aşınmış yüzeylerin hazırlanması
Hasarlı kıkırdak ve kemik yüzeyleri özel kesi rehberleriyle hassas şekilde düzeltilir.
Protez parçalarının yerleştirilmesi
Kişinin anatomisine uygun boyutta protez parçaları, kemik çimentosuyla veya çimentosuz olarak yerleştirilir.
Denge ve hareket kontrolü
Bağ dengesi, hareket açıklığı ve bacak boyu ameliyat sırasında kontrol edilir.
Erken mobilizasyon
Çoğu hasta ameliyat günü veya ertesi gün fizyoterapist eşliğinde ayağa kaldırılır.
İyileşme ve rehabilitasyon süreci
- Hastanede
Genellikle 2–4 gün. Yürüteçle yürüme ve merdiven çalışmaları başlar.
- 2–6 hafta
Yürüteçten bastona geçilir; ev egzersizleri ve fizik tedavi sürer.
- 6–12 hafta
Çoğu hastada destek olmadan yürüme ve araç kullanmaya dönüş.
- 3–12 ay
Kas gücü ve hareket kazanımı devam eder; düşük darbeli sporlar (yüzme, bisiklet, yürüyüş) önerilir.
Olası riskler
Her cerrahi girişimin olduğu gibi bu tedavinin de riskleri vardır. Riskler, size özel durum değerlendirilerek muayenede ayrıntılı olarak konuşulur.
- Enfeksiyon
- Derin ven trombozu ve akciğer embolisi
- Protez gevşemesi veya aşınması
- Kalça protezinde çıkık
- Dizde hareket kısıtlılığı
- Sinir veya damar yaralanması
- Bacak boyu farkı
Sık sorulan sorular
Protezin ömrü ne kadardır?
Güncel protezlerin büyük çoğunluğu uzun yıllar sorunsuz kullanılabilmektedir. Protezin ömrü kişinin kilosu, aktivite düzeyi ve kemik kalitesi gibi etkenlere bağlıdır.
Protez ameliyatı için yaş sınırı var mı?
Kesin bir yaş sınırı yoktur. Karar; şikâyetlerin şiddeti, diğer tedavilere yanıt ve genel sağlık durumu birlikte değerlendirilerek verilir.
İki diz aynı anda ameliyat edilebilir mi?
Genel sağlık durumu uygun olan seçilmiş hastalarda mümkündür. Çoğu durumda ise dizler birkaç hafta veya ay arayla ameliyat edilir.
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır. Tanı ve tedavi kararı muayene ile verilir; iyileşme süreleri ve sonuçlar kişiden kişiye farklılık gösterir.
