Nedir?
Kalça kırığı, uyluk kemiğinin (femur) kalça eklemine yakın üst bölümünde meydana gelen kırıktır. En sık ileri yaşta, kemik erimesi (osteoporoz) zemininde basit bir düşme sonrası görülür. Genç kişilerde ise trafik kazası veya yüksekten düşme gibi yüksek enerjili travmalarla ortaya çıkar.
Femur cisim kırıkları ise uyluk kemiğinin orta bölümünü etkiler ve çoğunlukla ciddi travmalar sonucu oluşur. Her iki durumda da amaç, hastanın mümkün olan en kısa sürede ayağa kalkabilmesi ve günlük yaşamına dönebilmesidir.
Kimlere uygulanır?
- Düşme sonrası kalçada ağrı ve yük verememe şikâyeti olanlar
- Femur boynu, intertrokanterik veya subtrokanterik kırığı saptananlar
- Trafik kazası, yüksekten düşme gibi travmalar sonrası uyluk kemiği kırılanlar
- Daha önce tedavi edilmiş ancak kaynamayan veya yanlış kaynayan kırığı olanlar
Belirtiler
- Kasık veya kalça bölgesinde şiddetli ağrı
- Ayağa kalkamama, bacağa yük verememe
- Bacakta kısalma ve dışa dönme (dışa rotasyon)
- Kalça çevresinde şişlik ve morarma
Ameliyat nasıl yapılır?
Tedavi yöntemi; kırığın yeri ve tipi, hastanın yaşı, kemik kalitesi ve eşlik eden hastalıklar birlikte değerlendirilerek belirlenir. Ameliyat öncesinde dahiliye, kardiyoloji ve anestezi değerlendirmesi yapılır.
Kapalı veya açık redüksiyon
Kırık parçalar floroskopi (anlık röntgen) eşliğinde doğru konuma getirilir.
İç tespit (osteosentez)
Trokanter bölgesi ve femur cisim kırıklarında kemik içi çivi (intramedüller çivi), femur boynu kırıklarında ise uygun hastalarda vida veya kayan kalça vidası ile tespit yapılır.
Protez (artroplasti)
İleri yaştaki hastalarda yer değiştirmiş femur boynu kırıklarında, kırık kemiği kaynatmaya çalışmak yerine yarım (hemiartroplasti) veya total kalça protezi tercih edilebilir.
Erken mobilizasyon
Ameliyattan sonra genellikle ilk 24–48 saat içinde fizyoterapist eşliğinde yürüteç ile ayağa kalkılır.
İyileşme ve rehabilitasyon süreci
- Hastanede
Genellikle 3–5 gün. Ağrı kontrolü, pıhtı önleyici tedavi ve yürüteçle yürüme çalışmaları başlar.
- İlk 6 hafta
Yürüteç veya koltuk değneğiyle, doktorun izin verdiği ölçüde yük verilerek yürünür. Ev içi düşme önlemleri alınır.
- 6–12 hafta
Kontrol röntgenlerine göre yük artırılır, kas güçlendirme egzersizleri yoğunlaşır.
- 3–6 ay
Çoğu hastada günlük aktivitelere dönüş sağlanır. Kemik erimesi tedavisi ve düşme önleme programı sürdürülür.
Olası riskler
Her cerrahi girişimin olduğu gibi bu tedavinin de riskleri vardır. Riskler, size özel durum değerlendirilerek muayenede ayrıntılı olarak konuşulur.
- Enfeksiyon
- Derin ven trombozu ve akciğer embolisi
- Kırığın kaynamaması veya avasküler nekroz (femur başının beslenme bozukluğu)
- Protez çıkığı veya gevşemesi
- Anesteziye bağlı riskler
- Bacak boyu farkı
Sık sorulan sorular
Kalça kırığı ameliyatsız iyileşir mi?
Çok az sayıda, yer değiştirmemiş ve uygun tipteki kırıkta cerrahi dışı tedavi düşünülebilir. Ancak uzun süre yatağa bağlı kalmak ciddi komplikasyonlara yol açabildiğinden kalça kırıklarının büyük çoğunluğunda cerrahi tedavi önerilir.
Ameliyattan sonra ne zaman yürüyebilirim?
Çoğu hastada ameliyattan sonraki ilk iki gün içinde yürüteçle ayağa kalkılır. Ne kadar yük verilebileceği, yapılan işlemin türüne göre doktorunuz tarafından belirlenir.
Kalça kırığı tekrarlar mı?
Kemik erimesi tedavi edilmez ve düşme riski azaltılmazsa diğer kalçada veya başka kemiklerde kırık riski devam eder. Bu nedenle ameliyat sonrasında kemik yoğunluğu değerlendirmesi ve düşme önleme önerileri tedavinin parçasıdır.
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır. Tanı ve tedavi kararı muayene ile verilir; iyileşme süreleri ve sonuçlar kişiden kişiye farklılık gösterir.
