Nedir?
Menisküsler, diz ekleminde uyluk ve kaval kemiği arasında yer alan, yükü dağıtan ve eklemi koruyan C şeklindeki kıkırdak yastıklardır. Dizin ani dönme hareketleriyle veya yaşa bağlı yıpranmayla yırtılabilirler.
Ön çapraz bağ, dizin içinde kaval kemiğinin öne kaymasını ve dönme hareketlerini kontrol eden ana bağdır. Genellikle futbol, basketbol, kayak gibi ani yön değiştirmeli sporlarda kopar.
Artroskopi, diz içine küçük kesilerden kamera ve özel aletlerle girilerek yapılan kapalı ameliyattır.
Kimlere uygulanır?
- MR’da menisküs yırtığı saptanan ve kilitlenme, takılma şikâyeti olanlar
- Fizik tedaviye rağmen ağrısı geçmeyen menisküs yırtıkları
- Ön çapraz bağı kopmuş ve dizinde boşalma hissi olan, aktif yaşam süren kişiler
- Bağ kopmasına eşlik eden menisküs veya kıkırdak hasarı olanlar
Belirtiler
- Dizde ağrı ve şişlik
- Dizin kilitlenmesi, takılma veya tam açılamama
- Yaralanma anında "kopma sesi" duyulması (ön çapraz bağ)
- Dizin boşalması, merdiven inerken veya dönerken güvensizlik hissi
Ameliyat nasıl yapılır?
Ameliyat genellikle spinal veya genel anestezi altında yapılır ve 1–2 saat sürer. Çoğu hasta aynı gün veya ertesi gün taburcu olur.
Menisküs onarımı
Kanlanması iyi olan bölgedeki yırtıklar, menisküsü korumak amacıyla özel dikiş sistemleriyle onarılır.
Kısmi menisküs çıkarılması
Onarılamayan yırtık parçalar, sağlam menisküs dokusu mümkün olduğunca korunarak temizlenir.
Ön çapraz bağ rekonstrüksiyonu
Kopan bağın yerine, kişinin kendi tendonlarından (hamstring, patellar veya kuadriseps tendonu) hazırlanan greft yerleştirilir ve kemik tünellerine sabitlenir.
Eşlik eden hasarlar
Aynı seansta kıkırdak hasarları değerlendirilip gerekli işlemler yapılabilir.
İyileşme ve rehabilitasyon süreci
- 0–2 hafta
Koltuk değneği, buz uygulaması ve diz hareket egzersizleri. Menisküs onarımında yük ve bükme kısıtlaması olabilir.
- 2–6 hafta
Kademeli tam yüke geçiş, kuadriseps güçlendirme.
- 3–4 ay
Ön çapraz bağ ameliyatı sonrası düz koşuya geçiş fizik tedavi değerlendirmesine göre yapılır.
- 6–9 ay
Ön çapraz bağ sonrası yön değiştirmeli sporlara dönüş, kas gücü ve fonksiyon testleri sonrasında değerlendirilir.
Olası riskler
Her cerrahi girişimin olduğu gibi bu tedavinin de riskleri vardır. Riskler, size özel durum değerlendirilerek muayenede ayrıntılı olarak konuşulur.
- Enfeksiyon
- Diz sertliği
- Greft gevşemesi veya yeniden kopma
- Menisküs onarımının iyileşmemesi
- Derin ven trombozu
- Ön diz ağrısı
Sık sorulan sorular
Her menisküs yırtığı ameliyat gerektirir mi?
Hayır. Özellikle yaşa bağlı (dejeneratif) yırtıklarda öncelikle fizik tedavi ve egzersiz önerilir. Kilitlenme yapan veya tedaviye rağmen şikâyet veren yırtıklarda artroskopi düşünülür.
Ön çapraz bağ ameliyatsız iyileşir mi?
Kopan ön çapraz bağ kendiliğinden iyileşmez. Ancak sporla ilgilenmeyen ve dizinde boşalma yaşamayan bazı kişilerde güçlendirme programıyla ameliyatsız takip mümkündür.
Artroskopi sonrası ne zaman yürürüm?
Çoğu hasta ameliyat günü veya ertesi gün koltuk değneğiyle yürür. Ne kadar yük verileceği yapılan işleme göre değişir.
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır. Tanı ve tedavi kararı muayene ile verilir; iyileşme süreleri ve sonuçlar kişiden kişiye farklılık gösterir.
