Nedir?
Omuz kırıkları en sık üst kol kemiğinin (humerus) omuz eklemine yakın kısmında görülür. İleri yaşta kemik erimesine bağlı olarak basit düşmelerle, gençlerde ise spor yaralanmaları ve kazalarla ortaya çıkar. Köprücük kemiği (klavikula) ve kürek kemiği kırıkları da omuz kırıkları arasında yer alır.
Omuz çıkığı, kol kemiğinin başının omuz yuvasından çıkmasıdır. Özellikle genç ve sportif kişilerde ilk çıkıktan sonra eklemi saran yapılar (labrum ve kapsül) zarar görebilir ve çıkık tekrarlayabilir.
Kimlere uygulanır?
- Düşme veya darbe sonrası omuzda kırık saptananlar
- Yer değiştirmiş, çok parçalı veya eklem yüzünü ilgilendiren humerus kırığı olanlar
- Omzu birden fazla kez çıkmış veya çıkacakmış gibi hissedenler
- Çıkık sonrası labrum (Bankart) yırtığı veya kemik kaybı saptananlar
Belirtiler
- Omuzda ani ve şiddetli ağrı, kolu kaldıramama
- Omuz ve üst kolda yaygın morarma
- Omuzun şeklinde bozulma (çıkıkta omuz başının düzleşmesi)
- Omzun "yerinden oynuyor" hissi, belirli hareketlerde kaçma korkusu
- Kolda uyuşma veya güç kaybı (sinir etkilenmesi, acil değerlendirme gerektirir)
Ameliyat nasıl yapılır?
Yer değiştirmemiş birçok omuz kırığı kol askısı ve erken fizik tedavi ile iyileşir. Ameliyat kararı; kırığın parça sayısı, yer değiştirme miktarı, kemik kalitesi ve hastanın beklentilerine göre verilir.
Plak ve vida ile tespit
Yer değiştirmiş humerus başı kırıklarında kırık parçalar yerine konup açılı vidalı (kilitli) plakla tespit edilir.
Kemik içi çivi
Uygun kırık tiplerinde daha küçük kesiyle kemik içine çivi yerleştirilir.
Omuz protezi
İleri yaşta, kemiğin kaynamasının beklenmediği çok parçalı kırıklarda ters (reverse) omuz protezi bir seçenektir.
Artroskopik stabilizasyon
Tekrarlayan çıkıklarda yırtık labrum kapalı (artroskopik) yöntemle, küçük kesilerden kemiğe dikilir. Belirgin kemik kaybında kemik bloğu transferi (Latarjet) gerekebilir.
İyileşme ve rehabilitasyon süreci
- 0–3 hafta
Kol askısı kullanılır. Doktorun önerdiği sarkaç ve pasif hareket egzersizleri başlar.
- 3–6 hafta
Fizyoterapist eşliğinde aktif yardımlı hareketlere geçilir.
- 6–12 hafta
Kontrol röntgenlerine göre aktif hareket ve hafif güçlendirme eklenir.
- 3–6 ay
Güçlendirme sürer. Çıkık ameliyatı sonrası temaslı sporlara dönüş genellikle 4–6. aydan sonra değerlendirilir.
Olası riskler
Her cerrahi girişimin olduğu gibi bu tedavinin de riskleri vardır. Riskler, size özel durum değerlendirilerek muayenede ayrıntılı olarak konuşulur.
- Omuz sertliği (donuk omuz)
- Kırığın kaynamaması veya geç kaynaması
- Humerus başında beslenme bozukluğu (avasküler nekroz)
- Sinir veya damar yaralanması
- Enfeksiyon
- Çıkığın yeniden oluşması
Sık sorulan sorular
Her omuz kırığı ameliyat gerektirir mi?
Hayır. Omuz kırıklarının önemli bir bölümü yer değiştirmemiştir ve kol askısı ile erken fizik tedavi yaklaşımıyla iyileşebilir. Ameliyat, yer değiştirmiş ve fonksiyonu tehdit eden kırıklarda önerilir.
Omzum ilk kez çıktı, ameliyat olmalı mıyım?
İlk çıkıktan sonra çoğu hastada önce fizik tedavi denenir. Ancak genç, temaslı spor yapan veya MR’da belirgin yırtık ya da kemik kaybı saptanan kişilerde tekrar riski yüksek olduğundan erken cerrahi konuşulabilir.
Omuz ameliyatından sonra fizik tedavi ne kadar sürer?
Genellikle 3–6 ay arasında değişir. Düzenli egzersiz, omuz sertliğini önlemenin ve hareket açıklığını geri kazanmanın en önemli parçasıdır.
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır. Tanı ve tedavi kararı muayene ile verilir; iyileşme süreleri ve sonuçlar kişiden kişiye farklılık gösterir.
