Nedir?
Boy uzatma ameliyatı, uyluk (femur) veya kaval kemiğinin (tibia) kontrollü şekilde kesilip günde yaklaşık 1 milimetre hızla aralanması ve oluşan boşlukta vücudun yeni kemik üretmesi prensibine (distraksiyon osteogenezi) dayanır.
Bu yöntem hem doğuştan veya sonradan oluşan bacak boyu farklarının giderilmesinde hem de kişinin genel boy uzunluğunun artırılmasında kullanılır. Uzun soluklu, sabır ve düzenli takip gerektiren bir tedavi sürecidir.
Kimlere uygulanır?
- Büyüme plakları kapanmış, genel sağlığı yerinde olan yetişkinler
- Doğuştan veya kırık sonrası bacak boyu farkı olanlar
- Akondroplazi gibi iskelet displazisi olan uygun hastalar
- Sürecin süresini ve gerekliliklerini anlayan, fizik tedaviye uyum sağlayabilecek kişiler
Sigara kullanımı kemik oluşumunu yavaşlattığı için tedavi süresince bırakılması gerekir. Psikolojik değerlendirme ve gerçekçi beklenti görüşmesi sürecin bir parçasıdır.
Değerlendirmede neler yapılır?
- Ayrıntılı muayene ve eklem hareket açıklıklarının ölçümü
- Ayakta uzun bacak grafisi ile kemik uzunluk ve eksen ölçümü
- Gerektiğinde tomografi ile kemik iç çapının (kanal) değerlendirilmesi
- Kan tahlilleri ve D vitamini düzeyi
Ameliyat nasıl yapılır?
Günümüzde çoğunlukla kemik içine yerleştirilen, dışarıdan manyetik kumandayla uzatılan motorlu çiviler kullanılır. Uygun durumlarda eksternal fiksatör (dış çerçeve) yöntemleri de tercih edilebilir.
Kemiğin kesilmesi (osteotomi)
Küçük kesilerden, kemiğin çevresindeki zar ve damarlar korunarak kemik kontrollü biçimde kesilir.
Uzatma çivisinin yerleştirilmesi
Kemik içi kanala, boyu kişiye göre seçilen uzatma çivisi yerleştirilip vidalarla sabitlenir.
Bekleme dönemi
Ameliyattan sonra yaklaşık 5–7 gün beklenir; bu sürede kemik iyileşmesi başlar.
Uzatma dönemi
Günde yaklaşık 1 mm olacak şekilde, gün içine bölünmüş seanslarla uzatma yapılır. Düzenli röntgenlerle kemik oluşumu takip edilir.
İyileşme ve rehabilitasyon süreci
- Uzatma dönemi
Hedeflenen uzunluğa göre genellikle 6–10 hafta. Bu dönemde günlük fizik tedavi, kas ve eklem sertliğini önlemek için çok önemlidir.
- Kemik olgunlaşma
Yeni oluşan kemiğin sertleşmesi uzatma süresinin yaklaşık 2–3 katı sürer. Yük verme kontrol röntgenlerine göre kademeli artırılır.
- 6–12 ay
Çoğu hastada destek olmadan yürüme ve günlük aktivitelere dönüş sağlanır.
- 1–2 yıl sonra
Kemik tam olgunlaştığında çiviler genellikle ayrı bir ameliyatla çıkarılır.
Olası riskler
Her cerrahi girişimin olduğu gibi bu tedavinin de riskleri vardır. Riskler, size özel durum değerlendirilerek muayenede ayrıntılı olarak konuşulur.
- Eklem sertliği ve kas kontraktürleri
- Yeni kemiğin geç oluşması veya kaynamama
- Sinir gerilmesine bağlı uyuşma veya ağrı
- Enfeksiyon
- Çivi veya vidada mekanik sorun
- Eksen bozukluğu
- Derin ven trombozu
Sık sorulan sorular
Boy uzatma ile kaç santimetre uzama mümkündür?
Tek bir kemik segmentinde genellikle 5–8 cm arası uzatma planlanır. Güvenli miktar; kemik yapısı, kas ve sinirlerin uyumu ile kişinin anatomisine göre muayene sonrası belirlenir.
Uyluk mu, kaval kemiği mi uzatılmalı?
Her iki seçeneğin avantajları ve iyileşme süreçleri farklıdır. Vücut oranları, bacak eksenleri ve kişisel beklentiler değerlendirilerek karar birlikte verilir.
Tedavi süresince çalışabilir miyim?
Masa başı işlerde, uzatma döneminin ilk haftalarından sonra uygun düzenlemelerle çalışmaya dönülebilir. Ancak günlük fizik tedavi programına zaman ayırmak gerekir.
Boy uzatma ameliyatı acılı mı?
Ameliyat sonrası ve uzatma döneminde ağrı olur; bu ağrı ilaçlarla ve fizik tedaviyle kontrol altına alınır. Ağrının düzeyi kişiden kişiye değişir.
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır. Tanı ve tedavi kararı muayene ile verilir; iyileşme süreleri ve sonuçlar kişiden kişiye farklılık gösterir.
