Kopma yaralanması acil durumdur: hemen 112’yi arayın ve mikrocerrahi yapılabilen bir merkeze yönlendirme isteyin.
Adım adım ilk yardım
Güvenliği sağlayın
Makineyi durdurun, gücü kesin; yaralıyı tehlikeden uzaklaştırın.
Kanamayı durdurun
Kanayan güdüğe temiz bir bez veya gazlı bezle doğrudan ve sürekli baskı uygulayın; eli veya kolu kalp seviyesinin üzerinde tutun.
Kopan parçayı bulun
Parçayı yıkamadan, ovalamadan alın.
Nemli gazlı beze sarın
Parçayı serum fizyolojik veya temiz suyla hafifçe nemlendirilmiş gazlı beze sarın.
Kuru poşete koyun
Sarılı parçayı kuru, temiz bir poşete koyup ağzını kapatın.
Buzlu suya yerleştirin
Bu poşeti içinde buz ve su bulunan ikinci bir poşete veya kaba koyun.
Parçayla birlikte ulaşın
Kopan parçayı yaralıyla birlikte hastaneye götürün; saati not edin.
Kesinlikle yapılmaması gerekenler
- Kopan parçayı doğrudan buzun üzerine veya içine koymayın; donma dokuyu öldürür.
- Parçayı doğrudan suyun içine koymayın.
- Kanama baskıyla durdurulabiliyorsa ip, kemer veya tel ile sıkmayın.
- Yaraya krem, toz veya merhem sürmeyin.
- Parçanın kopuk bağlantılarını (deri köprüsü) kesmeyin.
Hastanede ve sonrasında
Mikrocerrahi ekibi yaralanmanın tipini ve parçanın durumunu değerlendirir. Uygun durumlarda kemik, tendon, atardamar, toplardamar ve sinirler ameliyat mikroskobu altında onarılarak parça yerine dikilir (replantasyon).
Ezilme ve parçalanma tipi yaralanmalarda veya bazı seviyelerde dikim mümkün olmayabilir; bu durumda güdük en işlevsel şekilde kapatılır. Ameliyat sonrası günlerce dolaşım takibi, uzun süreli el terapisi ve sinir iyileşmesi için aylarca takip gerekir.
Sık sorulan sorular
Kopan parmak kaç saat içinde dikilmelidir?
Süre ne kadar kısa olursa o kadar iyidir. Uygun soğuk koşullarda korunan parmaklar daha uzun süre canlı kalabilse de en kısa sürede mikrocerrahi merkezine ulaşılmalıdır.
Kısmen kopan parmakta ne yapılmalı?
Parmağı doğal pozisyonunda nemli gazlı bezle sarıp atelleyin, üzerine soğuk uygulayın (doğrudan buz değil) ve hemen başvurun.
Ayrıntılı tedavi bilgisi
Bu bilgiler genel ilk yardım bilgilendirmesidir ve resmî ilk yardım eğitiminin yerini tutmaz. Acil durumlarda 112’yi arayın ve sağlık ekibinin talimatlarına uyun.